Gerrit Valckenaers, de Keuze van Klara (10/01/2022)
Wat?
Black Sea Songs is een selectie traditionele muziek uit de landen rond de Zwarte zee

Waarom moet u dit horen?
Sanem Kalfa, Joachim Badenhorst & George Dumitriu bewerkten hun materiaal met liefde voor de traditie, maar met evenveel avontuur. Deze briljante muzikanten mixen organisch Balkanklarinetten met jazz en electronica. Een van de mooiste platen van 2021.

Herman te Loo, Jazzflits 367 p.12 Nederland (06/12/2021)
De Zwarte Zee is een forse plas water, waaraan een flink aantal landen en volkeren grenzen. Zangeres Sanem Kalfa werd geboren in de Turkse kustplaats Trabzon, en leerde daar de nodige volksmuziek kennen. Die traditionele muziek is ook het uitgangspunt van ‘Black Sea Songs’, het album dat ze met haar vaste muzikale partner, gitarist en altviolist George Dumitriu maakte met (bas)klarinettist Joachim Badenhorst. De aanpak waarmee het drietal te werk gaat, is echter allerminst traditioneel. We horen wel de klaaglijke volksmelodie van ‘Vertshklis tasadamts maktsia’ waarin de klarinet klinkt als een duduk en Armeense sferen oproept. Maar Kalfa experimenteert er ook lustig op los met een loopstation. Daarmee zet ze meerstemmige ritmische achtergronden op, zoals in het met minimal music gekruide ‘Babamı atmaları’, een compositie van de zangeres zelf. ‘Cântec de la Marea Neagră’ lijkt een ontroerend wiegeliedje, terwijl Kalfa in ‘Ayna ellere’ klinkt als een eigenzinnige singer-songwriter. Dumitriu is de steunpilaar in alle stukken, met compacte gitaarlijnen en ritmisch én melodisch sterk altvioolspel. Badenhorst zet met zijn basklarinet sterke basispartijen neer (in ‘Pipilomatina’, bijvoorbeeld) en glorieert op klarinet in warmbloedige melodieën – zo lijkt hij in ‘Ay dolayım’ Charlie Chaplins klassieker ‘Smile’ te citeren.

Gert Derkx, 0pduvel (14/11/2021)
Sanem Kalfa is een in Amsterdam gevestigde Turkse zangeres. Zij vermengt jazz, improvisatie en wereldmuziek tot een krachtige mix van emoties. Aanvankelijk studeerde Kalfa cello, maar zij kwam naar Nederland om zang te studeren. In 2014 verscheen haar debuualbum Nehir en in 2018 bracht zijn Dance uit, waarop zij in duoverband is te horen met George Dumitriu. Dat is een eveneens in Amsterdam wonende maar in Roemenië geboren altviolist, violist en gitarist. Hij studeerde af als klassiek violist en studeerde als gitarist jazz in Groningen, New York en Amsterdam, waar hij ook onderzoek deed naar live-elektronica. Joachim Badenhorst is een Belgische rietblazer die zich niet stijlgebonden acht en zich breed oriënteert. Zijn hoofdinstrument is de klarinet, maar op latere opnames is hij ook te horen als zanger, pianist, gitarist, percussionist en elektronica-muzikant.

Van deze drie muzikanten verscheen begin september het album Black Sea Songs. Kalfa is geboren in Trabzon, een Turkse stad aan de kust van de Zwarte Zee. Ook het oosten van Roemenië, Dumitriu’s geboorteland, grenst aan deze zee, hoewel de muzikant niet uit de kuststreek komt. Het album van het trio Kalfa-Badenhorst-Dumitriu bevat tien liederen afkomstig van plekken langs de Zwarte Zee waaraan door het drietal een eigen draai wordt gegeven, met een vrijzinnige spelopvatting maar met respect voor de traditie. Het leidt tot een album waarop de emoties en vibraties voelbaar zijn en waarop bovenal magnifiek wordt gemusiceerd.

Dat wordt direct duidelijk in opener ‘Babamin Atmalari’, dat opent met een melodieuze frase van de klarinet, waarna de stem van Kalfa meermalen, als een koortje, wordt weergegeven in een woordloos motief. Daaroverheen legt zij haar voordracht, die krachtig naar voren komt. Het trio speelt het stuk als een traditioneel werk, maar ruimt plek in voor experiment, in een gedeelte waarin elektronica, dissonante klarinetklanken en altviooldrones overheersen. Het is een wending die verrast, maar ook past en bovendien niet ten koste gaat van de connectie met de Zwarte Zee. Verderop tokkelt Dumitriu en mag Badenhorst zijn melodische kwaliteiten etaleren. Ondanks alle verschillende ideeën en experimenten blijft ‘Babamin Atmalari’ toch een heuse song.

Het is ook niet moeilijk een plek aan de kust van de Zwarte Zee voor te stellen bij het beluisteren van ‘Vertskhlis Tasadamts Maktsia’, waarin zuchtende en ruisende klanken met een beetje fantasie de zee vertegenwoordigen. De toonzetting van het stuk is somberder dan die van de openingstrack en Kalfa weet die somberte te vangen in een zangstijl die – zonder de woorden te kennen – tegelijkertijd berusting en droeve emotie uitstraalt. Bijzonder mooi is het tikkende ritme met een echoënd effect dat het hele stuk te horen is, dwars door de vocalen en de voornamelijk lange klarinet- en altvioolklanken heen.

Daar staat het veel vlottere ‘Nani Nani Oy’ tegenover, dat ritmisch wordt gevormd door akoestische gitaar en handclaps. De gezongen gipsy/balkanmelodie is aanstekelijk, maar het is Badenhorst die met zijn vrije melodische klarinetspel de kers op de taart legt. Kalfa’s heldere stem met een klein hees randje opent ‘Heyana’, een gedragen stuk met klaaglijk klinkende vocalen zonder ritme maar met stemmige klanken van de altviool en de klarinet. In ‘Ayna Ayna Ellere’ wordt een lichte vervorming op de zang gelegd. Met elektronica wordt een traag ritmisch patroon geschapen dat tevens zorgt voor een wat donkere sfeer. Dumitriu brengt op altviool gedoseerd vrij spel. De muziek is gedrenkt in een galm die het geheel een geheimzinnig karakter geeft.

Kalfa neemt de luisteraar als vanzelf mee in haar gezongen vertelling in ‘Cântec de la Marea Neagră’. Ook als je er niets van verstaat, komt de emotie over. Het lijkt een traditioneel verhalend stuk te zijn dat van generatie op generatie wordt doorgegeven, maar zeker is Opduvel hiervan niet. Het ingehouden altviool- en klarinetspel is weer prachtig en geeft de voordracht van Kalfa exgra glans. Waar nodig wordt de emotie door de twee muzikanten kracht bijgezet door even wat voller en robuuster uit de hoek te komen. Tegen het einde is er ruimte voor vocaal en instrumentaal experiment.

In ‘Oy Benim Sevdiceğim’ omspeelt Badenhorst de zangmelodie. Dumitriu is te horen op elektrische gitaar, waarmee hij niet zozeer een ondergrond legt als wel een eigenwijze derde partij toevoegt aan het spel van de andere twee. In het samenspel wordt een enkele keer van rol gewisseld. Een stuk grofkorreliger klinkt ‘Pipilomatina’, waarvoor met name Dumitriu verantwoordelijk is met ruig en experimenteel altvioolspel. Ook Badenhorst laat zijn klarinet af en toe gieren, terwijl Kalfa enkele kreten toevoegt. Daarmee in contrast staan het aanstekelijke ritme en dito melodie.

Elektronische klanken die een onderwater-gevoel geven zijn te horen in ‘Dereler’. De elektrische gitaar klinkt daarentegen helder. Kalfa zingt luid maar met nuance, omgeven door een lichte galm. De oorspronkelijke elektronische klanken worden vervangen door nieuwe geluiden, waarna ook Badenhorts zingende klarinet in het spel betrokken wordt. ‘Ay Dolayim’ laat de vocalen van Kalfa samengaan met lichte elektronische klanken, waaraan langzaam meer invulling wordt gegeven. De akoestische gitaar van Dumitriu mengt zich in het geheel, als een soort tegenwicht ten opzichte van de soms wat futuristisch klinkende elektronica. Ook Badenhorst biedt even later dat tegenwicht. Het stuk lijkt weg te drijven van de traditie maar maakt ook bewegingen ernaartoe.

Die verhouding tussen he traditionele en het moderne is overigens mooi in balans op dit album, waarop Kalfa, Badenhorst en Dumitriu in elk stuk een subtiele manier vinden om dat evenwicht te bewaren. De momenten waarop het experiment even de boentoon voert zijn welkom als contrast met de wonderschone oorspronkelijke melodieën. Black Sea Songs is een prachtig album dat zowel liefhebbers van oude liederen uit de streek als meer avontuurlijk ingestelde muziekliefhebbers moet kunnen aanspreken.

Mischa Andriessen, Trouw (12/11/2021)
Een juweel, deze verzameling traditionele liederen uit het gebied rond de Zwarte Zee. Rietblazer Badenhorst en gitarist/ altviolist Dumitriu zijn beiden meesters in het subtiel kleuren van de muziek en het zo onnadrukkelijk versterken van de emotionaliteit ervan. En ze geven alle ruimte aan Sanem Kalfa en haar onvergetelijk indringende stem.

Dick Hovenga, Written in Music (20/07/2021) ****1/2
"Een wel heel fraaie muzikale reis rond de gebieden van de Zwarte Zee wordt ons geboden door zangeres Sanem Kalfa, gitarist/violist George Dumitriu en klarinettist/elektronica-ist Joachim Badenhorst. Traditionele klanken op een prachtige manier naar deze tijd gebracht.

Zowel Kalfa als Dumitriu, oorspronkelijk van Turkse en Roemeense komaf, studeerden aan het conservatorium in Amsterdam en bleven daar wonen om hun muzikale carrières van de grond te krijgen. Samen spelen ze al 14 jaar in een opvallende duo-bezetting. Met Joachim Badenhorst, die vanuit Antwerpen een fraaie muzikale wereldreis aan het maken is, hebben ze een verrassend en intrigerend trio gevormd.

Opgenomen in Istanbul brengt Black Sea Songs een weelderig klankenpalet aan kleuren en sferen. Dat komt niet alleen omdat de stem van Kalfa een fraaie elasticiteit heeft en ze een zangeres is die naast heel mooi zingen ook veel durf in haar stem weet te leggen; daarnaast weet ze door electronics te gebruiken nog meer uit haar stem te halen.

Dumitriu gebruikt de akoestische en elektrische gitaar en viola om ingetogen en met beheersing de songs in te kleuren, rijkere sferen mee te geven. Dan weer met fijn ritmisch spel opwindend de songs uit weet te bouwen. Ook hij gebruikt effecten om zijn spel ruimte te geven, het klankbeeld nog verder te verruimen.

Badenhorst is de muzikant binnen de band die het meest nadrukkelijk in het bandgeluid zit. Juist ook omdat zijn klarinetspel steeds weer zo levendig en verrassend is. Wat een geweldig speler is hij toch ook. Ook hij gebruikt electronics om de songs met atmosferische klanken te verrijken.

Ondanks het feit dat alle drie electronics gebruiken is de sfeer die de songs uitstralen akoestisch en tijdloos. Juist ook doordat de zang van Kalfa zo rijk aan kleur is en de melodieën uit de rijke traditie van songs uit de gebieden rond de Zwarte Zee, een traditionele structuur hebben. Kalfa, Badenhorst en Dumitriu vinden op het album een prachtige vorm om deze naar een nieuwe tijd te tillen.

De songs werken juist door die samenballing en klinkt begeesterend en intrigerend. De rijkdom van de melodieën, de zang, de dromerige elementen van elektronica en het prachtige spel trekken je volledig naar een andere wereld. Een wereld vol verbeelding, verwachting, hoop, weemoed en nieuwe inzichten. Songs ook die een wereld laten horen waarvan de culturele waarden minder bekend zijn en zich via deze songs openbaren.

De Zwarte Zee die zowel aan Bulgarije, Roemenië, Turkije als Rusland, Georgië en Oekraïne grenst is dan ook een zeer interessant gebied om muzikaal te ontginnen. Black Sea Songs is een intense en emotionele reis langs de kusten van de Zwarte Zee en de eeuwenoude geschiedenis die zich daar (heeft) afgespeeld.

Juist door het prachtige spel van Dumitriu en Badenhorst en de magische zang van Kalfa openbaart zich een muzikale wereld die nog zoveel interessanter is als dat we de Zwarte Zee in onze gedachten hebben. Black Sea Songs is een album dat je wegtrekt uit je eigen wereld en je laat wegzweven over mystieke landen en eeuwenoude tradities. Black Sea Songs biedt muziek om volledig in te verdwijnen.